Zakaz trzymania psów na łańcuchu – co warto wiedzieć?

Całkowity zakaz trzymania psów i kotów na łańcuchu staje się faktem – nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt została przyjęta przez Sejm i podpisana przez prezydenta. Od 2027 roku psy będą musiały przebywać na ogrodzonym terenie lub w odpowiednio przygotowanych kojcach, a zwierzętom trzeba będzie zapewnić codzienny ruch poza zamknięciem. W artykule zebraliśmy wszystkie kluczowe zmiany, wyjątki i konsekwencje, jakie niesie ze sobą nowe prawo.

Koniec ery łańcuchów – co dokładnie zmieni ustawa?

Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt, nazywana potocznie ustawą łańcuchową, wprowadza fundamentalną zmianę w podejściu do utrzymywania zwierząt domowych na zewnątrz. Po wejściu przepisów w życie stałe trzymanie psa lub kota na uwięzi – niezależnie od tego, czy chodzi o łańcuch, linkę czy inny element ograniczający swobodę – będzie surowo zabronione. Decyzja parlamentu zyskała ponadpartyjne poparcie, a sam prezydent Karol Nawrocki, który pierwszą wersję ustawy zawetował, tym razem uznał wypracowany kompromis za rozsądny i możliwy do zrealizowania.

Projekt odrzucony w grudniu poprzedniego roku zawierał sztywne normy dotyczące wymiarów kojców, które zdaniem krytyków były nierealne do spełnienia dla przeciętnego właściciela. Obecny kształt przepisów pozostawia szczegółowe standardy techniczne do określenia w rozporządzeniu ministra rolnictwa, które zostanie wydane po konsultacjach z Głównym Lekarzem Weterynarii. To rozwiązanie ma pogodzić troskę o dobrostan zwierząt z codziennymi realiami – tak, by nowe obowiązki nie przerastały możliwości obywateli, a jednocześnie skutecznie odchodziły od krzywdzących praktyk.

Cel ochrony zwierząt jest słuszny, ale prawo musi być możliwe do wykonania – podkreślił prezydent, wyjaśniając powody wcześniejszego weta i podpisania zmienionej ustawy.

Jakie warunki musi spełnić kojec?

Psy przebywające poza lokalem mieszkalnym nie będą już mogły być przykuwane na stałe. Jeżeli teren nie jest ogrodzony, dopuszcza się trzymanie psa w kojcu, jednak tylko przy spełnieniu konkretnych wymogów. Konstrukcja musi być trwała i stabilna, a co najmniej dwa jej boki powinny przepuszczać światło oraz zapewniać swobodny przepływ powietrza. Powierzchnia kojca musi umożliwiać zwierzęciu swobodne poruszanie się i realizację naturalnych potrzeb – bez ciasnoty i ograniczeń ruchu.

Dodatkowo ustawa nakłada na właściciela obowiązek zapewnienia psu codziennego ruchu poza kojcem, dostosowanego do wieku, stanu zdrowia oraz potrzeb behawioralnych. Dokładne wymiary – na przykład minimalna powierzchnia w zależności od wielkości psa w kłębie – zostaną ogłoszone w rozporządzeniu, co ma pozwolić na elastyczność i uniknięcie absurdalnych sytuacji, w których niewielki pies miałby otrzymywać ten sam metraż co duży przedstawiciel rasy molosowatej. Wymóg ten dotyczy także suk karmiących: dla nich przewidziano dodatkowe pomieszczenie lub przedział umożliwiający czasową separację od szczeniąt do trzeciego miesiąca życia.

Obowiązkowa buda – nowe standardy schronienia

Każdy pies utrzymywany na zewnątrz, niezależnie od tego czy przebywa w kojcu, czy na ogrodzonym terenie, musi mieć dostęp do solidnego schronienia. Nowe prawo wymaga, by buda była wykonana z drewna lub materiałów drewnopochodnych tworzących barierę termiczną. Musi posiadać izolację cieplną, chronić przed wiatrem, deszczem i śniegiem oraz być dopasowana wielkością do rozmiarów czworonoga.

W praktyce oznacza to koniec z prowizorycznymi budami z blachy czy sklejki bez ocieplenia. Jeżeli na posesji przebywa kilka psów, każdy musi mieć własną budę. Przepisy te mają wejść w życie po 12‑miesięcznym okresie przejściowym licząc od dnia publikacji ustawy – co daje właścicielom czas na dostosowanie się do nowych wymagań.

Wyłączenia spod zakazu – kiedy można użyć uwięzi?

Całkowity zakaz trzymania zwierząt na uwięzi nie oznacza, że pies nie może być prowadzony na smyczy czy przypięty na chwilę. Ustawa precyzyjnie wymienia sytuacje, w których czasowe uwiązanie jest dozwolone i nie będzie traktowane jako naruszenie przepisów. Chodzi przede wszystkim o czynności związane z codzienną opieką i bezpieczeństwem.

Wyłączenia obejmują między innymi spacer, transport, udział w wystawie, pokazie, konkursie czy treningu. Uwiązanie psa jest także dopuszczalne podczas zabiegów weterynaryjnych, profilaktycznych lub pielęgnacyjnych. Kolejny wyjątek dotyczy sytuacji nagłych – jeżeli pies stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka albo innego zwierzęcia, a zastosowanie innego środka nie jest możliwe lub uwięź jest najlepiej tolerowanym przez psa rozwiązaniem w danej chwili. Również krótkotrwałe, incydentalne zabezpieczenie psa poza stałym miejscem bytowania, pod warunkiem że nie narusza jego dobrostanu, pozostaje legalne.

Konsekwencje prawne i kary za złamanie zakazu

Po wejściu w życie nowych regulacji długotrwałe trzymanie psa na łańcuchu będzie traktowane jako wykroczenie. Służby odpowiedzialne za kontrole – policja, straż gminna, inspekcja weterynaryjna oraz organizacje prozwierzęce – zyskają wyraźniejszą podstawę prawną do interweniowania. W przypadku stwierdzenia naruszeń właściciel może zostać ukarany mandatem, grzywną, a przy powtarzających się lub rażących zaniedbaniach sprawa może trafić do sądu.

Sąd ma możliwość orzeczenia przepadku zwierzęcia oraz nałożyć nawiązkę na cel związany z ochroną zwierząt – od 1 000 zł aż do 100 000 zł. Dodatkowo w określonych przypadkach można zastosować zakaz posiadania zwierząt na okres od 1 do 15 lat. Należy pamiętać, że już dziś obowiązuje przepis zakazujący trzymania zwierzęcia domowego na uwięzi dłużej niż 12 godzin na dobę, jednak jego egzekwowanie bywało problematyczne. Nowa ustawa likwiduje tę furtkę, przesuwając akcent z kontroli czasu na całkowite wyeliminowanie stałego łańcucha.

Poniższa tabela przedstawia podstawowe kategorie kar, jakie mogą spotkać właściciela łamiącego przepisy:

Skąd takie zmiany? Krótka historia ustawy łańcuchowej

Droga do całkowitego zakazu trzymania psów na łańcuchu nie była prosta. Pierwszy projekt nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt został zawetowany przez prezydenta Karola Nawrockiego w grudniu 2025 roku. Głównym argumentem przeciwko tamtej wersji były sztywne, oderwane od rzeczywistości normy kojców, które zdaniem prezydenta nakładały na obywateli obowiązki niemożliwe do spełnienia bez ponoszenia ogromnych kosztów.

Po wecie do Sejmu trafił nowy projekt poselski, przygotowany wspólnie przez Koalicję Obywatelską, PSL, Polskę 2050 i Lewicę. Prace w Komisji Nadzwyczajnej ds. ochrony zwierząt doprowadziły do wypracowania kompromisu – usunięto najbardziej kontrowersyjne zapisy, a szczegóły techniczne pozostawiono do uregulowania w rozporządzeniu. Ostatecznie Sejm przyjął ustawę zdecydowaną większością głosów (381 za, 28 przeciw, 5 wstrzymujących się), a 24 lipca 2026 roku prezydent złożył podpis pod dokumentem.

To rozwiązanie rozsądne, techniczne i poparte ponad politycznymi podziałami – ocenił prezydent, odnosząc się do efektu prac legislacyjnych.

Co z psami pasterskimi i służbowymi?

W trakcie głosowań nad senackimi poprawkami odrzucono propozycję rozszerzenia wyjątków na psy pasterskie wykorzystywane podczas sezonowego wypasu kulturowego. Oznacza to, że również one zostaną objęte głównym zakazem. Ustawa wprost wyłącza natomiast spod nowych regulacji psy wykorzystywane do celów specjalnych – na przykład w służbach mundurowych czy ratownictwie – dla których obowiązują odrębne przepisy i standardy.

Jak przygotować się do nowych przepisów?

Właściciele psów utrzymywanych obecnie na łańcuchu mają 12 miesięcy od ogłoszenia ustawy na wprowadzenie niezbędnych zmian. W tym czasie warto zaplanować budowę ogrodzonego wybiegu lub postawienie odpowiedniego kojca, a także zadbać o solidną, ocieplaną budę. Osoby, które już teraz trzymają psy w kojcach, powinny zweryfikować, czy konstrukcja spełnia wymogi dotyczące wentylacji i dostępu światła – czyli czy przynajmniej dwa boki mają prześwity.

Przydatne będzie też obserwowanie komunikatów Ministerstwa Rolnictwa, które w rozporządzeniu poda konkretne wymiary i dodatkowe wytyczne techniczne. Warto również pamiętać, że nowe prawo nakłada obowiązek zapewnienia psu codziennego ruchu poza kojcem, co wpisuje się w szerszą tendencję do traktowania zwierząt domowych jako istot czujących, a nie elementów inwentarza.

Zmiany mogą być kosztowne, jednak ich celem jest trwałe odejście od praktyk, które w skrajnych warunkach pogodowych – takich jak fale upałów czy siarczyste mrozy – prowadzą do cierpienia zwierząt. Już dziś wiele interwencji służb dotyczy właśnie psów przykutych łańcuchem bez dostępu do cienia i wody, a nowa ustawa daje jasny sygnał, że państwo nie będzie dłużej tolerować takich sytuacji.