Czy 27 grudnia jest dniem wolnym od pracy?

Nie, 27 grudnia nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Mimo że to święto państwowe – Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego – pozostaje on zwykłym dniem roboczym, a czas wolny zależy wyłącznie od grafiku pracodawcy lub złożonego wniosku urlopowego.

Czym jest Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego?

Upamiętnia ono wybuch jedynego zwycięskiego zrywu niepodległościowego w dziejach Polski, do którego doszło 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu. Bezpośrednim impulsem stała się wizyta Ignacego Jana Paderewskiego, którego przemówienie przed hotelem Bazar wywołało entuzjazm polskich mieszkańców, a następnie gwałtowne zamieszki podczas niemieckiej parady wojskowej. Walki trwały do 16 lutego 1919 roku, a ich rezultat znacząco wpłynął na kształt odradzającego się państwa.

Uformowana w toku zmagań Armia Wielkopolska została uznana przez państwa Ententy za wojska sojusznicze. Do największych sukcesów militarnych zalicza się bitwę o Ławicę, gdzie przejęto sprzęt lotniczy o wartości przekraczającej 200 milionów ówczesnych marek niemieckich, w tym ponad 300 samolotów. Straty polskie w całym powstaniu szacuje się na ponad 2000 poległych, a historycy oceniają, że straty niemieckie były znacznie wyższe.

Ustanowienie święta w 2021 roku z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy miało na celu oddanie hołdu bohaterom oraz szerzenie wiedzy o powstaniu, które odegrało istotną rolę w odbudowie państwa po latach zaborów.

Jak wyglądała droga legislacyjna nowego święta?

Święto państwowe wprowadzono ustawą przyjętą przez Sejm 1 października 2021 roku. Wniosek prezydencki wspierały liczne instytucje, w tym Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, Muzeum Narodowe w Poznaniu oraz poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Senat jednogłośnie poparł ustawę 28 października, a uroczyste jej podpisanie odbyło się 23 listopada 2021 roku w dawnym Hotelu Bazar, gdzie przed wybuchem walk mieszkał Ignacy Jan Paderewski.

Nadanie dacie 27 grudnia rangi święta państwowego okazało się ważnym sygnałem dla pielęgnowania pamięci historycznej, ale jednocześnie od razu wywołało praktyczne pytania o wymiar czasu pracy. Władze podkreślały wówczas, że nowa regulacja nie wpływa na katalog dni ustawowo wolnych, co szczegółowo wyjaśniono w komunikatach sejmowych.

Dlaczego 27 grudnia nie jest dniem wolnym od pracy?

Status dni wolnych w Polsce określa ustawa z dnia 18 stycznia 1951 roku, która zawiera zamknięty ich katalog. W całym grudniu przepisy wskazują jedynie dwa święta zwalniające z obowiązku świadczenia pracy: 25 grudnia – Boże Narodzenie oraz 26 grudnia – Drugi Dzień Świąt Bożego Narodzenia. Żaden późniejszy akt prawny nie uzupełnił tej listy o datę 27 grudnia, przez co Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego pozostaje świętem państwowym bez skutku w sferze czasu pracy.

W praktyce oznacza to, że pracownicy wykonujący obowiązki 27 grudnia nie nabywają prawa do dodatkowego dnia wolnego, a wymiar czasu pracy w grudniu ulega obniżeniu jedynie o 8 godzin za każde święto ustawowe przypadające od poniedziałku do soboty. Ponieważ 27 grudnia nie widnieje na liście, normy średniotygodniowej nie pomniejsza się z tego tytułu, a grafiki w zakładach pracy traktują go jak zwykły dzień roboczy.

Dla pięciodniowego tygodnia pracy data ta bywa jednak strategicznym elementem planowania. W 2026 roku przypada ona w niedzielę, co automatycznie czyni ją wolną dla większości zatrudnionych, jednak w latach, gdy wypada w dzień roboczy, pozostaje dniem pracującym. Wcześniej, na przykład w 2024 roku, 27 grudnia był piątkiem i bez urlopu stanowił normalny dzień pracy tuż po świętach Bożego Narodzenia.

Kiedy święto w sobotę daje prawo do odbioru dnia wolnego?

Zasada dotyczy wyłącznie dni wymienionych w ustawie o dniach wolnych od pracy. Jeśli któreś ze świąt z tej listy wypada w sobotę, pracodawca ma obowiązek wyznaczyć inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym – taka reguła nie obejmuje jednak 27 grudnia. Za święta przypadające w niedzielę dodatkowego dnia wolnego się nie przyznaje, a obniżenie wymiaru czasu pracy następuje tylko wtedy, gdy święto ustawowe wypadnie w dniu roboczym.

Dla osób układających grafiki kluczowa jest zatem szybka weryfikacja kalendarza: odjąć po 8 godzin za każdy ustawowy dzień świąteczny poza niedzielą, a dopiero później rozdzielać zmiany. 27 grudnia nie wpływa na te obliczenia, chyba że w harmonogramie zakładu odgórnie zapisano go jako wolny.

Jak przedłużyć sobie wypoczynek po świętach?

Wielu zatrudnionych stara się połączyć Boże Narodzenie z Sylwestrem, a nawet Nowym Rokiem, wykorzystując niewielką pulę urlopu. Wykorzystanie zaledwie jednego dnia wolnego może dać nawet pięć dni nieprzerwanej przerwy, gdy 27 grudnia wypada w piątek lub poniedziałek. Decyduje o tym przede wszystkim układ kalendarza w danym roku, dlatego przeglądanie dat z wyprzedzeniem staje się nawykiem osób planujących dłuższy wypoczynek zimą.

Pracownicy dysponują kilkoma instrumentami, które pozwalają im legalnie uniknąć świadczenia pracy 27 grudnia. Możliwe ścieżki to:

• urlop wypoczynkowy – wiele firm w okresie międzyświątecznym działa na zwolnionych obrotach, co zwiększa szanse na uzyskanie zgody przełożonego,
• urlop na żądanie – w wymiarze 4 dni w roku, bez konieczności wcześniejszego uzgadniania terminu,
• odbiór dnia wolnego za święto przypadające w sobotę – o ile termin odbioru wyznaczono właśnie na 27 grudnia,
• urlop opiekuńczy na dziecko do 14. roku życia – do wykorzystania przez jednego z rodziców, w wymiarze 2 dni lub 16 godzin.

Wszystkie te opcje wymagają złożenia odpowiedniego wniosku, a w przypadku urlopu wypoczynkowego – akceptacji pracodawcy. Im wcześniej dokumenty trafią do kadr czy bezpośredniego przełożonego, tym łatwiej uniknąć konfliktu z potrzebami obsady w tzw. oknach newralgicznych, na przykład między godziną 8 a 16.

Dlaczego wcześniejsze złożenie wniosku urlopowego ma znaczenie?

Okres tuż po 26 grudnia w wielu branżach cechuje się zmniejszoną liczbą zamówień i mniejszym ruchem klientów, ale nie dotyczy to wszystkich sektorów. Obsługa zmianowa w handlu, logistyce czy ochronie zdrowia wymaga utrzymania ciągłości pracy, dlatego menedżerowie muszą z wyprzedzeniem wiedzieć, kto będzie nieobecny. Gromadzenie wniosków urlopowych w listopadzie lub na początku grudnia pozwala rozmieścić dyżury tak, by nie powstawały luki w krytycznych godzinach.

Szybkie zbilansowanie grafiku ułatwia również uwzględnienie świąt obniżających wymiar. Po odjęciu 16 godzin za 25 i 26 grudnia można od razu przystąpić do rozdzielania urlopów na 27 grudnia i kolejne dni, zachowując przyjęte normy czasu pracy. Taki tryb sprawdza się zwłaszcza wtedy, gdy część zespołu liczy na przedłużenie wolnego, a druga część jest gotowa przejąć dodatkowe zmiany.

Czy urzędy i firmy kurierskie działają 27 grudnia?

Ponieważ data ta nie jest dniem ustawowo wolnym, urzędy powinny działać według przyjętego rozkładu, choć w praktyce poszczególne jednostki mogą wprowadzać dni wolne odgórnie, zwłaszcza jeśli 27 grudnia wypada w piątek. W przeszłości zdarzało się, że niektóre instytucje zamykały swoje siedziby lub skracały godziny pracy, ale wynikało to wyłącznie z ich wewnętrznych regulaminów, a nie z przepisów ogólnokrajowych.

W sektorze kurierskim 27 grudnia jest pierwszym dniem roboczym po świątecznej przerwie. Firmy takie jak InPost, DPD Polska, DHL, GLS, UPS oraz FedEx wznawiają standardowe doręczenia i odbiory, ponieważ zarówno 25, jak i 26 grudnia są dla nich dniami wolnymi. W Wigilię, która od 2025 roku również ma status dnia ustawowo wolnego, kurierzy zasadniczo nie pracują – wyjątek stanowią jedynie niektórzy współpracujący przewoźnicy wykonujący pojedyncze zlecenia.

Po dwóch dniach przerwy świątecznej magazyny i sortownie wracają do normalnej pracy 27 grudnia, a przesyłki oczekujące na dostarczenie trafiają do odbiorców w standardowych terminach.

O czym warto pamiętać, planując grafik na grudzień?

Ułożenie harmonogramu na ostatni miesiąc roku wymaga uwzględnienia kilku stałych elementów. Najpierw należy odliczyć od wymiaru 8 godzin za każde święto ustawowe, które nie wypada w niedzielę, a następnie uwzględnić ewentualny dodatkowy dzień wolny za święto przypadające w sobotę. 27 grudnia nie bierze udziału w tych wyliczeniach, ale jego umiejscowienie w tygodniu często decyduje o popularności urlopów w danym roku.

Przydatne dane do szybkiego planowania to:

• 25 i 26 grudnia zawsze obniżają wymiar czasu pracy o łącznie 16 godzin,
• za święto ustawowe w sobotę wyznacza się dodatkowy dzień wolny w tym samym okresie rozliczeniowym,
• za święto w niedzielę nie przyznaje się obniżenia ani odbioru,
• urlop opiekuńczy i urlop na żądanie dają elastyczność przy niespodziewanych potrzebach,
• wielu pracowników składa wnioski na dni między świętami, dlatego ich weryfikacja powinna wyprzedzać ostateczne zatwierdzenie grafiku.

W grudniu warto również pamiętać o dniach takich jak Sylwester, który nie jest dniem wolnym, ale w wielu firmach obowiązują skrócone godziny pracy, oraz o Nowym Roku i Święcie Trzech Króli, które są ustawowo wolne i dodatkowo blokują możliwość wykonywania standardowych zadań.